Geschiedenis
De Historie PDF Afdrukken E-mail

Dankzij de mijnbouw staat de twintigste eeuw voor Heerlen in het teken van explosieve groei. Rond 1900 heeft Heerlen 7000 inwoners, in 1930 al 50.000 en is daarmee uitgegroeid tot het industriële centrum van de oostelijke mijnstreek De stad wordt omringd door kolenmijnen en daarbij arbeiderswoningen in zogenaamde kolonies. In 1951 start de bouw van de Witte Wijk aan de noordzijde van De Molenberg. Het buitengewone mooie ontwerp is van Jos Klijnen. Hij wordt al in 1928 naar Heerlen gehaald. Voor zijn komst verloopt de verstedelijking zonder enig plan. Hij krijgt van burgemeester Van Grunsven de opdracht “een einde te maken aan de chaotische situatie en Heerlen om te toveren tot een moderne stad”.


Wat het stedenbouwkundige ontwerp van de Witte Wijk bijzonder maakt is de wijze waarop Klijnen en architect H.F.J. Stoks zich hebben laten inspireren door het aanwezige landschap.

Klijnen is onder meer verantwoordelijk voor het stratenplan op het sterk glooiende terrein, met brede straatprofielen en een uitgestrekt plantsoen. De 260 eengezinswoningen zijn in feite als losse onderdelen in het landschap geplaatst, inspelend op de bestaande hoogteverschillen. Er is gebruik gemaakt van compacte huizenblokken van grotendeels twee, drie of vier woningen. Hierdoor is de bebouwing open van karakter en het natuurlijke landschap wordt nog eens extra benadrukt door veel open ruimte, pleinen en de eenheid in de gemeenschappelijke voortuinen.


De Witte Wijk wordt begin jaren vijftig gebouwd, een periode van wederopbouw en verdere stadsuitbreiding na de Tweede Wereldoorlog. In heel Nederland is op dat moment een groot tekort aan goede arbeidskrachten, bouwmateriaal en transportmogelijkheden. Een ideale oplossing voor al deze knelpunten is het bouwsysteem dat de Nederlandse architect F.H. Welschen al in de jaren veertig heeft ontwikkeld. Het “systeem-Welchen”is een voorloper op de moderne geïndustrialiseerde systeembouw: een gietbouwsysteem waarbij vrijwel alle benodigde kleinere elementen op de bouwplaats in gestandaardiseerde mallen worden gegoten. Grote en zware elementen worden in het werk gestort. Doordat gevels,vloeren en skelet geheel van beton zijn, wordt de arbeidsbesparing in dit systeem met name gevonden op metselaars en timmerlieden. Ook wordt de holle bouwsteen ingevoerd als nieuwigheid. Ondanks de bouwperiode waarin de nadruk ligt op kwantiteit en minder op subtiliteit, zijn aan de woningen toch esthetische elementen aangebracht. De woningen danken hun karakter vooral aan de witte vlakke gevel voorzien van een zwarte plint en de keramische dakpannen.

 

Renovatie in de jaren ‘70.

De woningen worden deels aangepast aan de eisen van die tijd. Dit gaat ten koste van enkele karakteristieke elementen. Zo worden de houten kozijnen met stenen dorpels vervangen door aluminium kozijnen en waterslagen, waardoor de verfijnde indeling verloren gaat. De keramische dakpannen worden vervangen door betonpannen en er ontstaat wildgroei aan zonweringen en rolluiken.

 

Renovatie in 2004.

De weg naar de renovatie is een zeer moeilijk proces. Allereerst kwamen de sloopplannen van de wijk als een donderslag bij heldere hemel. Massaal verzet vanuit de wijk was er meteen. Men wist weliswaar dat er heel veel aan de woningen moest gebeuren maar de opzet van de wijk was zo uniek en prachtig dat de bewoners vreesden dat dit voorgoed verloren zou gaan. Al na de eerste informatieavond vormt zich een bewonerscommissie. Men is zeer gehecht aan hun wijk en hun woningen en zijn fel tegen de sloopplannen en de nieuwbouw.

Het overleg tussen Wonen Zuid, de bewonerscommissie en de huurdersbelangenvereniging verloopt bijzonder moeizaam en de Nederlandse Woonbond wordt er bij gehaald als mediator. Ook advies- en architectenbureau BouwhulpGroep wordt ingeschakeld om te onderzoeken of er alternatieven zijn voor de verouderde eengezinswoningen. Zij zetten alle feiten helder op papier zodat een goede besluitvorming kan ontstaan. Bouwhulp komt tot de conclusie dat de Witte Wijk een karakteristieke wijk is in een prachtige groene omgeving, die zeker behouden kan blijven.

Wonen Zuid komt tot het besluit de woningen niet te slopen maar op te knappen en daarna te verkopen. De renovatie concentreert zich op het casco zodat de kosten in de hand gehouden worden en de levensduur met zo’n 50 jaar worden verlengd.

Via buitengevelrenovatie ( die zeer isolerend werkt), nieuwe ramen met dubbel H + + glas en nieuwe deuren kan de woning weer in orde worden gemaakt. De kopers kunnen hun eigen keuzes maken binnenin maar diegenen die blijven huren, kunnen aangeven wat de wensen zijn. Nieuw sanitair en betere keukens kunnen, waar mogelijk, zonder huurverhoging geplaatst worden. Toch is een huurverhoging, volgens Wonen Zuid niet meer dan billijk omdat men immers een grote investering doet. Deze verhoging wordt weer terugverdiend omdat de stookkosten dan veel lager uitvallen.

Dit wordt een nieuw geschilpunt. De huurders vinden dat het achterstallig onderhoud is en Wonen Zuid stelt dat een renovatie anders niet te bekostigen is. De Gemeente Heerlen schakelt een onafhankelijke commissie in van het ministerie van VROM. Alle partijen spreken af zich aan de bevindingen te verbinden. De uitslag is, dat Wonen Zuid in het gelijk wordt gesteld en een huurverhoging van € 50 per maand redelijk is.

De verkoopprijs van de woningen wordt vastgesteld door drie onafhankelijke taxateurs. Men kan alleen kopen als men akkoord gaat met de renovatie en de koopprijs is dan ook inclusief.

Er worden 2 proefwoningen gerenoveerd, zodat men kan zien hoe het uiteindelijke resultaat is en of er gaande weg nog aanpassingen moeten komen. Hierna kunnen de bewoners hun mening geven en 50 % van de huurders reageren positief . Wanneer de renovatie daadwerkelijk begint staat meer dan 80 % hierachter.

 

Het beeldkwaliteitsplan

Al tijdens de voorbereiding van de planning geven de bewoners aan, dat zij het karakter van de wijk in de toekomst willen behouden. Zeer zeker de buitenkant van de huizen, het groen en de ruime opzet tussen de huizen. De Gemeente wil hierbij behulpzaam zijn, immers ook zij zien de voordelen van een leefomgeving die na de renovatie prachtig zal zijn maar ook het gevaar heeft door individuele smaken grondig te veranderen.

Daardoor is er besloten dat de voortuinen eigendom werden van een eigenaren vereniging: De Vereniging Witte Wijk Molenberg Heerlen.

Er is hard gewerkt door de bewoners, de gemeente, de notaris, Bouwhulp en Wonen Zuid om een beeldkwaliteitsplan te creëren dat tegemoet kwam aan de behoeftes van de bewoners maar ook het karakter van de wijk kon bewaken. Om er zeker van te zijn, dat iedereen zich zal houden aan de richtlijnen, werd dit beeldkwaliteitsplan gekoppeld aan het koopcontract en ook Wonen Zuid, als eigenaar van de huurhuizen conformeerde zich aan dit plan. Het is werkelijk pionierswerk geweest om ten eerste alle elementen te benoemen en ten tweede om dit ook nog juridisch goed te beschrijven. Een dergelijke constructie komt zelden voor en was dus op zijn minst gezegd een uitdaging voor de notaris.

(tekst voor een groot deel uit het witte boekje van Wonen Zuid)

 
Het Heden PDF Afdrukken E-mail

Voordat iemand tot koop over gaat krijgt men een concept koopcontract waar alle aspecten van het beeldkwaliteitsplan worden vermeld. Gaat men over tot koop van een woning in de Witte Wijk weet men waar men aan begint en het is dan ook voor menig koper een geruststelling dat hun toekomstige, prachtige leefomgeving ook zo zal blijven. Uit het hele land zijn de ogen gericht op onze wijk, wij kunnen een voorbeeld zijn voor veel gemeentes die met lede ogen zagen dat wijken, na verkoop van de huurwoningen, verloederden. Dat zal gelukkig door de inspanningen van velen niet met deze wijk gebeuren. Het is natuurlijk wel raadzaam om alert te blijven, immers, het kan gebeuren dat in het enthousiasme van nieuwe kopers toch dingen gebeuren die niet stroken met het vigerende beeldkwaliteitsplan. Het is dan zaak om bijtijds in te grijpen. Voordat men aan planning begint is het dus raadzaam om eerst even contact op te nemen met het bestuur van de vereniging. Zij kunnen dan deze plannen toetsen aan de regels.

Ook voor een beginnend bestuur van een vereniging die net was opgericht, was het pionierswerk. Toch zijn er, door er gewoon aan te beginnen en de vastberaden wil om zich in te zetten voor de wijk, leuke successen geboekt. Omdat er zo velen, met ons meedachten kregen we alle hulp die we ons maar konden wensen. Hierdoor konden we de kleine puntjes op de i zetten die we nog tegen kwamen. Alle uitbreidingen, of vervolmakingen van de regels worden eerst voorgelegd aan de algemene ledenvergadering. De leden besluiten vervolgens of zij hiermee akkoord gaan. De statuten en het huishoudelijk reglement kunt u onder “documenten”vinden, op de homepage.

 
Successen PDF Afdrukken E-mail

Successen zijn er zeker te melden. Zo heeft de Gemeente Heerlen, tijdens de rioolrenovatie van de Vrijdagstraat, ook de 3 keermuren aangepakt. Deze waren aan vervanging toe en zien er nu weer up-to-date uit.

De voortuinen waren dusdanig gehavend uit de werkzaamheden gekomen, dat iedere tuin voorzien werd van een nieuw gazon en nieuwe planten in de perken. Als kers op de taart werden er 11 sierperen geplant en ook nog nieuwe Berberus heggen. Binnenkort start de laatste fase van de voortuinrenovatie. Inmiddels zijn al 174 van de 224 tuinen herplant. Op de hoeken van de straten zijn nieuwe, ronde perken ontworpen. Aan het Dr. Nolensplein is inmiddels een prachtige nieuwe keermuur gerealiseerd. De infra in de wijk is door de Gemeente Heerlen al flink aangepakt en er is, op korte afstand, een nieuw treinstation geopend. Dat resultaat mag er zijn! De burgemeester van Heerlen was zeer lovend over de Molenberg. Het is de wijk van Heerlen, die de grootste ontwikkelingssprong heeft gemaakt. Dit wil zeggen, dat de leefbaarheid van de wijk een grote, positieve groei heeft doorgemaakt. Dat is te danken aan heel veel mensen die zich inzetten voor de wijk. We noemen de bewoners zelf, de vele vrijwilligers, de Vereniging Witte Wijk Molenberg, HTM, Wonen Zuid, de Gemeente Heerlen, Handhaving en Politie Limburg Zuid. Maar dan vergeten we (onbedoeld) vast nog een hele boel mensen. Verder is er een jeu de boules baan gerealiseerd en er zijn leuke speeltuintjes gekomen. Er is een prachtig nieuw zorgcentrum (Pius Vista) gebouwd. De entree van de Molenberg is eveneens drastisch aangepakt en verfraaid. 

Maar het belangrijkste is, dat er nagedacht wordt hoe we samen de wijk nog veiliger, nog mooier en nog leefbaarder kunnen maken en dit ook voor de toekomst kunnen behouden. Dat is een proces dat altijd door zal gaan.